Koncert arii operowych w Rzymie: czego się spodziewać

Godzina w zarysie

Koncert tego rodzaju ma prostą formę. Zajmuje się miejsce w niewielkiej sali, a pianista i śpiewacy wykonują program przeplatający arie i pieśni. Jeden z gości zauważa, że śpiewacy wchodzą i wychodzą głównymi drzwiami, a inny mówi, że cała publiczność nagrodziła występ owacją na stojąco. Strona rezerwacyjna podaje w szczegółach 50 minut, a w opisie 70, więc należy zaplanować godzinę i nieco więcej. Potwierdzenie zawiera godzinę rozpoczęcia i miejsce wydarzenia i jest jedynym wiarygodnym źródłem informacji o wieczorze. Warto przybyć odpowiednio wcześnie, by usadowić się przed rozpoczęciem muzyki. Program kolacyjny organizatora trwa około 70 minut z jedną przerwą, więc krótka pauza jest możliwa.

Sala: niewielki kościół waldensów

Rzymska izba turystyczna opisuje Ewangelicki Kościół Waldensów przy Via Quattro Novembre jako jedną prostokątną salę z kasetonowym sufitem i dwoma rzędami okien dzielonych słupkami, poświęconą w 1884 roku według projektu Benedetta Pandolfiego. Witraże zawierają symbole Kościoła Waldensów oraz kościołów reformowanych Szkocji i Holandii, a organy piszczałkowe, opus 698, zbudowała w 1954 roku firma Carlo Vegezzi Bossi. Izba turystyczna przypisuje sali znakomitą akustykę. Strona rezerwacyjna nazywa kościół przytulnym i podkreśla, że niewielka przestrzeń stawia słuchacza zaledwie kilka kroków od muzyków. Oba opisy wskazują to samo: sala stworzona do słuchania.

Dlaczego kościół protestancki gości operę

Waldensi to kościół protestancki, którego początki sięgają Piotra Waldo w Lyonie około 1173 roku. Ruch rozprzestrzenił się w Alpach Kotyjskich, a w 1848 roku król Karol Albert Sardyński przyznał jego członkom prawa obywatelskie. Po reformacji przyjął teologię kalwińską, a w 1975 roku połączył się z Ewangelickim Kościołem Metodystycznym. Kościół przy Via Quattro Novembre był pierwszym miejscem kultu, jakie waldensi zbudowali w Rzymie, a izba turystyczna przypisuje jego akustyce wykorzystanie jako miejsca koncertowego. Koncert jest tam sposobem wykorzystania sali, nie aktem kultu, a strona rezerwacyjna opisuje to miejsce jako przytulne i idealne do wysłuchania programu operowego.

Czytaj dalej: Kościół waldensów w Rzymie, sala koncertowa

Blisko śpiewaków

W niewielkiej sali nie ma kanału orkiestrowego ani sceny oddzielającej od śpiewaków — i na tym polega cały urok. Jeden z gości opisał wieczór w entuzjastycznych słowach i radził zabrać chusteczki; inny zachwycał się akustyką; gość ze Szwajcarii nazwał sopran i tenor rewelacyjnymi. Trzeci uznał wejścia i wyjścia śpiewaków głównym wejściem za nieco rozpraszające. Miejsca są blisko wykonawców w tak niewielkiej sali, więc jeśli preferujesz dystans i przepych, teatr będzie dla ciebie lepszy niż kościół. Jeśli pragniesz nieskrępowanej godziny operowych głosów, ten kościół daje dokładnie to. Gość ze Stanów Zjednoczonych chwali także pianistę i nazywa poziom wszystkich trzech wykonawców profesjonalnym.

Czym jest aria

Aria to pieśń na jeden głos, zazwyczaj pochodząca z większego dzieła, takiego jak opera. Wyraża uczucie; recytatyw, który brzmi jak mowa, posuwa akcję naprzód. Słowo pochodzi z włoskiego i oznacza „powietrze". Niektóre arie mają formę A–B–A, tzw. arię da capo, w której początek powraca z bogatą ornamentacją. W 2023 roku UNESCO wpisało praktykę śpiewu operowego we Włoszech na listę dziedzictwa niematerialnego, opisując ją jako kontrolowaną technikę zwiększającą nośność głosu w przestrzeniach akustycznych. Koncert w kościele ukazuje tę ideę wprost: wyszkolone głosy wypełniające salę.

Utwory, które możesz usłyszeć

Opis wymienia arie z „Turandot" i „Rigoletta", pieśni neapolitańskie oraz „Cztery pory roku" Vivaldiego. Drukowany program wieczoru kolacyjnego organizatora obejmuje „Nessun dorma" i „Vissi d'arte" Pucciniego oraz „La donna è mobile" Verdiego. „Nessun dorma" śpiewa Calaf, tenor, w III akcie „Turandot", ostatniej opery Pucciniego. „Vissi d'arte" należy do Toski, sopranu, w II akcie „Toski" Pucciniego. „O mio babbino caro" śpiewa Lauretta, sopran, w jednoaktowej komedii „Gianni Schicchi". Programy zmieniają się w zależności od terminu, więc każdą listę należy traktować jako przykład stylu. „La donna è mobile" śpiewa Książę Mantui, tenor, w „Rigolettcie" Verdiego, operze, której prapremiera odbyła się w La Fenice w Wenecji 11 marca 1851 roku.

Pieśni neapolitańskie i zwyczaj bisów

Pieśni neapolitańskie śpiewane są w języku neapolitańskim, zazwyczaj przez męskiego solistę, a wiele z nich stało się światowej sławy dzięki emigrantom z południowych Włoch w latach około 1880–1920. W latach trzydziestych XIX wieku konkurs kompozytorski na festiwal Piedigrotta uczynił ten gatunek instytucją, a na początku XX wieku Enrico Caruso śpiewał te pieśni jako bisy w Metropolitan Opera i wiele z nich nagrał; stały się one standardowym repertuarem tenorów operowych. Goście koncertu w Rzymie wymieniają „O sole mio" z 1898 roku i „Funiculì, funiculà" z 1880 roku. Pieśni z Neapolu współbrzmią więc naturalnie z ariami. „Granada", meksykańska pieśń o hiszpańskim mieście, to kolejny tytuł wymieniany przez gości.

Czytaj dalej: Pieśni neapolitańskie na koncercie operowym

Ubiór i maniery

Ponieważ miejscem jest kościół, a wieczór ma charakter koncertowy, elegancki strój casualowy to bezpieczny wybór. Jedna z gości uznała kościół za bardzo ciepły, a inny wspomina o świecach LED jako oświetleniu, więc warto ubrać się warstwowo, by móc zdjąć część odzieży. Słuchaj w ciszy podczas muzyki i przybądź odpowiednio wcześnie, by zająć miejsce bez przeszkadzania innym, ponieważ śpiewacy wchodzą głównymi drzwiami. Miej potwierdzenie pod ręką i weź chusteczki, jeśli łatwo się wzruszasz, jak sugeruje jedna z gości. Telefony najlepiej wyciszyć przed pierwszym dźwiękiem, jak na każdym koncercie. Jeśli nie masz pewności co do muzyki, przewodnik dla początkujących na tej stronie wyjaśnia arie i typy głosów prostym językiem.

Jak dotrzeć na Via Quattro Novembre

Piazza Venezia to centralny węzeł Rzymu, gdzie spotyka się kilka arterii, u stóp Kapitolu obok Forum Trajana. Rzymska izba turystyczna umieszcza kościół przy Via Quattro Novembre, w pobliżu Piazza Venezia, a strona rezerwacji podaje, że miejsce znajduje się zaledwie kilka metrów od placu. Zarezerwuj dodatkowy czas na odnalezienie drzwi, sprawdź w potwierdzeniu dokładną lokalizację i pamiętaj, że miejsce zmienia się w zależności od wybranej opcji. Świątynia waldensów przy Piazza Cavour, poświęcona w 1914 roku, to większy budynek w stylu secesyjnym w dzielnicy Prati i nie jest opisywanym tu miejscem. Jeśli przyjeżdżasz taksówką, poproś o Via Quattro Novembre i pokaż linię z lokalizacją z potwierdzenia.

Przed muzyką lub po niej

Dwa zabytki na Piazza Venezia warto zobaczyć po drodze. Palazzo Venezia został zbudowany przez weneckiego kardynała Pietro Barbo, późniejszego papieża Pawła II, obok kościoła św. Marka, i służył jako ambasada Republiki Weneckiej w Rzymie. Altare della Patria, zwany także Vittoriano, tworzy jedną stronę placu i jest częścią pomnika Vittorio Emanuele II, pierwszego króla Włoch; mieści się w nim Grób Nieznanego Żołnierza. Po koncercie opcja z kolacją prowadzi do restauracji na zestaw posiłków. Via del Corso to jedna z arterii spotykających się na placu.

Dla kogo to nie jest

Osoby szukające inscenizowanej opery, orkiestry lub widowiska powinny szukać gdzie indziej, ponieważ jest to kameralny koncert głosów i fortepianu. To słaby wybór na długi wieczór, ponieważ muzyka trwa około godziny. Nie odpowiada też osobom, które nie lubią ciepłych pomieszczeń lub wykonawców kilka kroków od siebie, co goście wymieniają jako jedyną wadę. Ci, którzy chcą zwiedzić rzymskie domy operowe, powinni zajrzeć do Teatro dell'Opera, otwartego jako Teatro Costanzi w 1880 roku, który prowadzi własny sezon inscenizowanych produkcji. Dla wszystkich pozostałych koncert to spokojny, skoncentrowany sposób na usłyszenie włoskiej opery w Rzymie.